|
|
| Schematy |
Schemat poznawczy to model pewnego elementu rzeczywistości pełniący wobec tej , rzeczywistości dwie podstawowe , nierozdzielnie powiązane ze sobą funkcje : funkcje reprezentacji rzeczywistości i funkcje procedury przetwarzania informacji o tej rzeczywistości .
Schemat poznawczy jest więc z jednej strony reprezentacją ogólnych , stałych cech danego obiektu , sytuacji czy zjawiska . W ten sposob schemat podobny jest do „pojęcia” . Tyle że pojęcie to tylko cechy definicyjne jakiegos obiektu , a schemat zawiera całą wiedzę ogólną o tym obiekcie , na przykład schemat „ptaka” zawiera całościową wiedzę jednostki o ptakach .
Drugą funkcja schematu stanowi o jego swoistości . Bowiem schemat to nie tylko – tak jak „pojęcie” - reprezentacja czegoś ogólnego , stałego , ale jednocześnie zespół procedur operowania informacjamizgromadzonymi w ramach schematu lub asymilowanych z zewnątrz procedur rozpoznawania jakiegoś obiektu jako – na przykład – konia oraz wyobrażania sobie konia , fantazjowania na jego temat (pegaz) , a także myślenia o nim .
Schemat jest aktywną strukturą poznawczą – aktywną w tym sensie , że gdy w procesie spostrzegania schemat zostanie zaktywizowany przez napływające , wstępne dane , to wiedza zawarta w tym schemacie reguluje autonomicznie , to znaczy niezaleznie od naszej „woli” czy decyzji strukturalizowanie dalszych napływających danych . Można powiedzieć , że zaktywizowana wiedza działa jak hipoteza , ktora organizuje procesy uwagi , spostrzegania i myślenia poprzez ich ukierunkowanie na potwierdzenie tej hipotezy . Na przykład po aktywizacji schematu „koń” ( w wyniku napłynięcia np. pewnych bodźców wzrokowych ) dalsze procesy spostrzegania są ukierunkowane automatycznie ( bez udziału naszej świadomości ) na potwierdzenie oczekiwania , że przed nami rzeczywiście stoi koń .
Można więc powiedzieć , że aktywizacja schematu oznacza wzbudzenie w umyśle jednostki określonych oczekiwań , które automatycznie ( to znaczy niezależnie od świadomej kontroli jednostki ) dążą do potwierdzenia poprzez znalezienie w rzeczywistości odpowiednich informacji . W związku z tym umysł jednostki :
1. Szuka określonych informacji ;
2.Jest szczególnie wrażliwy na informacje napływające ;
3.Interpretuje te informacje w szczególny sposób , mianowicie jako przypadki pewnej kategorii ( nogi konia , a nie np. kawałki drewna ) ;
4.Uzupełnia napływające informacje informacjami własnymi , to znaczy generowanymi przez oczekiwania ( to , co przez nas oczekiwane , złudnie widzimy w rzeczywistości ) ;
5.Zniekształca informacje tak , aby była zgodna z powyższymi oczekiwaniami .
W konsekwencji powstaje wysoce przetworzony przez umysł obraz obiektu , na przykład spostrzeżenie takiego konia , ktorego cechy – dajmy na to wygląd – stanowią szczególne urzeczywistnienie posiadanego przez jednostkę schematu „koń” .
Powyższe rozumowanie prowadzi do wniosku , że „te same obiektywne dane „ czyli – inaczej mówiąc – ten sam obiekt może być różnie spostrzegany i rozumiany ( czyli- różnie reprezentowany poznawczo ) w zależności od tego , jaki schemat będzie sterował procesem interpretowania danych . Jest to oczywiste , gdyż różne schematy – czyli w naszej metaforze różne rodzajehipotez – nastawiają nasz umysł na poszukiwanie i na zauważanie różnych informacji , inaczej te informacje uzupełniają , łączą , kategoryzują . Nie oznacza to , że jesteśmy ślepi na niezgodność napływających informacji z oczekiwaniami generowanymi przez zaktywizowany schemat . Istnieje próg tolerancji . Po jego przekroczeniu daną hipotezę odrzucamy .
Zawsze to ma miejsce dzięki zaktywizowaniu konkurencyjnej hipotezy , czyli innego , alternatywnego schematu poznawczego ( np. „To nie koń , lecz antylopa.” ) .
Warto zwrócić uwagę , że na gruncie powyższego rozumowania nie jesteśmy świadomi zawartości naszych schematow poznawczych ani sposobów , w jaki regulują one nasze procesy rozumienia .
|
|
|
| Shoutbox |
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.
Archiwum
|
|
| Ankieta dla Użytkowników |
|
Brak zawartości dla tego panelu
|
|
| Logowanie |
Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem? Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.
Zapomniane hasło? Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
|
|
|